به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، در این نشست علمی، ضمن معرفی ابعاد نوآورانه تفسیر موضوعیِ شهید آیتالله سید محمدباقر صدر، مؤلفان کتاب به تبیین مهمترین مؤلفهها و مبانی اندیشه تفسیری ایشان پرداختند. همچنین استاد خالد الغفوری، برگزیده نخستین دوره جایزه جهانی شهید صدر، بهعنوان سخنران ویژه، دیدگاههای خود را درباره اهمیت و جایگاه این پژوهش و نقش آن در مطالعات تفسیری معاصر بیان کرد.
در آغاز نشست، حجتالاسلام حسین زمانیان، استاد حوزه علمیه با اشاره به سخنان رهبر شهید انقلاب درباره شهید صدر، اظهار داشت: ایشان، شهید صدر را از شخصیتهای برجستهای میدانست که توانست مفاهیم اسلامی و قرآنی را از سطح مباحث نظری فراتر برده و آنها را در عرصه عمل اجتماعی و نظامسازی به کار گیرد.
خلأ ساختاری در رساندن پیام انقلاب به جهان
در ادامه حجتالاسلام حامد رفعتی، نماینده سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قم، به ایراد سخن پرداخت و با اشاره به رسالت بنیادین حوزههای علمیه در تبیین جهانی معارف اهلبیت(ع)، به کالبدشکافی چالشهای موجود در مسیر ابلاغ پیام اسلام به جهانیان پرداخت.
وی با بیان اینکه دغدغه «جهانیسازی معارف» همواره در میان طلاب و اساتید وجود داشته، اما مسیر اجرایی آن مبهم بوده است، تصریح کرد: صرف ترجمه اثر و چاپ آن در انتشارات بینالمللی، بهمعنای کار بینالمللی نیست. ما در رساندن صدای خود به مستضعفان جهان، دچار نوعی فقر ساختاری بودهایم؛ تا جایی که حتی نامههای راهبردی رهبر معظم انقلاب به جوانان غربی نیز بهدلیل همین موانع، آنگونه که شایسته بود، در دسترس مخاطبِ هدف قرار نگرفت.
چرا شهید صدر جهانی شد؟
حجت الاسلام رفعتی افزود: امروز سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با نگاهی نو و باور به ظرفیتهای عظیم علمی قم، بستر لازم را فراهم کرده است. تأسیس «جایزه جهانی شهید صدر» دقیقاً با هدف ایجاد تلاقی میان پژوهشگاههای تخصصی و عرصههای بینالمللی صورت گرفته تا این مسیر، منضبط، ساختارمند و دارای پشتوانه اجرایی باشد.
نماینده سازمان فرهنگ و ارتباطات در قم با طرح این پرسش که چرا آثاری همچون «اقتصادنا» و «فلسفتنا» مرزهای جغرافیایی را درنوردیدهاند، گفت: شیخ احمد طیب، شیخ الازهر، از شهید صدر با عنوان «نابغه عصر» یاد میکند. راز این جهانی شدن در دو مؤلفه کلیدی نهفته است: ۱. انتخاب موضوعات نوپدید؛ ۲. ادبیات معاصر. شهید صدر بهسراغ چالشهایی رفت که مسئله روز جامعه بود و آنها را با زبانی تبیین کرد که برای متفکران جهان اسلام و حتی خارج از آن، قابل فهم و پذیرش بود.
گذار از مواجهه لفظی به کشف نظامهای معرفتی
در ادامه نشست رونمایی از کتاب «اندیشه تفسیری صدر»، حجتالاسلام سید امید مؤذنی، معاون پژوهشی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر، با اشاره به ضرورت تداوم تلاشها برای تبیین سیره و اندیشه این شهید بزرگوار، به تحلیل وضعیت کنونی پژوهشهای انجامشده درباره ایشان پرداخت.
وی با تبیین نقش پژوهشگاه تخصصی شهید صدر در توسعه اندیشه شهید صدر، خاطرنشان کرد که اگرچه حجم مقالات، پایاننامهها و کتب تألیفی درباره ایشان در زبانهای فارسی و عربی (و حتی فراتر از آن) قابل توجه است، اما سطح توجه به این اندیشه هنوز در «نقطه آغازین» قرار دارد.
حجت الاسلام مؤذنی با تفکیک میان دو سطح از پژوهش، از تحولی کیفی در نگرش پژوهشگران سخن گفت: در گذشته، نوعی مواجهه «مستعجل» و سطحی با اندیشه شهید صدر مشاهده میشد؛ بهگونهای که پژوهشها عمدتاً بر پایه تفسیر لفظی و واژگانی بود و صرفاً بر ابراز نوآوریهای پراکنده ایشان در حوزههای مختلف تمرکز داشتند. اما امروزه شاهد یک مرحله گذار بزرگ هستیم؛ پژوهشگران از سطح استخراجِ آثار پراکنده عبور کرده و به دنبال کشف «نظام معرفتی» و انسجام فکری حاکم بر کل جهانبینی شهید صدر هستند.
شهید صدر؛ پل میان اصالت و معاصرت
وی با تأکید بر جایگاه ایشان بهعنوان «نظریهپرداز» برجسته، افزود: جایگاه شهید صدر بهعنوان شخصیتی که توانسته است میان دو رکن «اصالت» و «معاصرت» (الزامات و پرسشهای دوران جدید) پیوند برقرار کند، روز به روز در میان پژوهشگران روشنتر میشود. این ویژگی باعث شده تا اندیشه ایشان در حوزههایی که لزوماً خود ایشان در آنها به پژوهش نپرداختهاند، نیز بتواند همافزایی ایجاد کرده و غنای علمی بخشهای دیگر را افزایش دهد.
حجت الاسلام مؤذنی با رد برخی تصورات نادرست، اظهار داشت: برخی بر این باور بودند که با گذشت زمان، دانش حوزوی از اندیشههای شهید صدر فاصله میگیرد؛ اما واقعیت نشان میدهد که برخلاف این گمانهها، امروز اندیشه ایشان نه تنها در لایههای سنتی حوزه، بلکه در دروس خارج، در پیوند با علوم انسانی و در دانشگاهها، به یکی از ارکان اصلی پژوهش تبدیل شده است.
فراخوان برای تقویت همافزایی
معاون پژوهشی پژوهشگاه شهید صدر، با درخواست از پژوهشگران پیشرو و کسانی که از دیرباز با اندیشه شهید صدر درگیر بودهاند، خواستار برگزاری نشستهای گفتوگومحور و کارگاهی شد.
وی تأکید کرد: این نوع نشستها میتواند از بروز «انحراف یا کجفهمی» در نسلهای جدید جلوگیری و به تضمین «سلامت اندیشه» شهید صدر کمک کند.
حجت الاسلام مؤذنی تصریح کرد: «جایزه جهانی شهید صدر» فرصت استثنایی برای ایجاد این همافزاییها و ارائه دستاوردهای حاصل از این پژوهشها به جامعه علمی جهان فراهم آورده است.
نظر شما